چکیده

زمینه و هدف: مسئولیت، زاده ی ارتباط و ارتباط ایجاد کننده ی حق و تکلیف است. گرچه حوزه ی روابط اجتماعی عینی ترین مصداق تحقق مسئولیت پذیری انسان است، امّا این فراگیری شامل ارتباط با خدا، خود، سایر جانداران، غیر جانداران و محیط زندگی … نیز می-شود. در این مطالعه قصد داریم تا مبانی مسئولیت شناسی و مسئولیت پذیری را در یک فرهنگ دینی توصیف کرده و به اهمیت نقش اساتید در تعالی مسئولیت پذیری اصیل در دانشجویان اشاره کنیم.
روش بررسی: در این پژوهش توصیفی-تحلیلی تلاش شده است تا با بهر هگیری از منابع اسلامی -قرآن کریم و نهج البلاغه و …- به موضوع شناسی مسئولیت در فرهنگ دینی پرداخته شود و با یک رویکرد انطباقی چگونگی تقویت آن در نظام آموزش و پرورش عالی مورد بحث قرار گیرد.
یافته ها: در فرهنگ اسلامی مسئولیت پذیری ریشه در مسئولی تشناسی صحیح و توحیدی دارد. در نگاه توحیدی، مسئولیت شناسی و مسئولیت پذیری یکی از ویژگی های ذاتی نظام تکوین است. در فرهنگ اسلامی، انسان در برابر هر آنچه انجام داده، خواسته و … به خاطر دو ویژگی خاص یعنی اختیار و عقل مسئولیت پذیر و به دنبال آن پاسخگو قلمداد می شود. نها دهای آموزش و پرورش جامعه از ارکان انتقال ارزشهای دینی به نسلهای آتی هستند. استاد، مهمترین رکن انتقال ارز شها به نسل جوان است. فکر، رفتار، کردار و عملکرد مسئولانه اساتید به عنوان الگو در نهادینه کردن این شاخص پایه ای دینی نقش کلیدی دارد.
نتیجه گیری:تعیین شاخص های دینی مسئولیت پذیری، وضعیت کنونی مسئولیت پذیری دانشگاه در حوزه های دانشی،مهارتی، برنامه ها و ساختار ، برگزاری هد فمند کارگا ه های دانش و مهارت افزایی، نظارت و ارزشیابی رفتارهای الگو در اساتید و پایش مداوم فراگیران با توجه به شاخص های دینی مسئولیت پذیری جهت ارتقای مسئولیت پذیری پیشنهاد می گردد.
کلمات كلیدی: مسئولیت پذیری، مسئولیت شناسی، آموزش و پرورش، تربیت دینی، استاد، دانشجو