اخلاق و تاریخ پزشکی، سال 1398 ، دوره 12
بررسی نقش فرانسه در تاریخ پزشکی و خدمات درمانی دوره ي قاجار
1217 تا 1347 ق/ 1795 تا 1925 م
زينب کريمي* ١، مصطفي نديم ٢، فاطمه بينشي فر ٣
تاریخ دریافت: 11/5/98 تاریخ پذیرش:13/10/98 تاریخ انتشار:22/12/98
مقاله ي مروری
چكيده
در دوره ي قاجار، کشورهاي اروپايي در جهت اهداف سياسي و منافع خود، همراه با هيئت هاي نظامي، مذهبي و سياسي شان، پزشکان بسياري را به ايران روانه کردند. در اين ميان، حضور فرانسه بيشتر و پررنگ تر از بقيه ي کشورها بود. اين پژوهش بر آن است تا به معرفي پزشکان فرانسوي، بيان عملکرد آنها در ايران عهد قاجار، معرفي فعاليت ها و ميزان اثرگذاري آنها در طب اين دوره و بررسي عناصر پيشبرنده ي حضور اين طبيبان در ايران عصر قاجار بپردازد . پژوهش، با استفاده از منابع کتابخانه اي و به روش توصيفي تحليلي صورت گرفته است. در زمينه ي يافته هاي اين تحقيق، مي توان گفت که تأثير پزشکي فرانسه در تحولات طب نوين ايران بسيار چشمگير بوده است، تاجايي که طب جديد را پزشکان فرانسوي در ايران پايه گذاري کردند. ازجمله اقدامات مهم و برجسته ي پزشکان فرانسوي در ايران عهد قاجار، ميتوان به تأسيس بيمارستان ها، درمانگاه ها و تشکيل شوراي صحي اشاره کرد. علاوه براين، طبيبان فرانسوي در زمينه ي آموزش هاي پزشکي، نظيرِ چشم پزشکي، جراحي، ميکروب شناسي و…، واکسيناسيون و قرنطينه ها براي جلوگيري از بيماريهاي واگيردار، نگارش کتابهاي طبي و…، اقداماتي مهم انجام دادند. پزشکان فرانسوي برخلاف ديگر کشورهاي اروپايي که فقط موجب بهبود وضعيت بهداشتي شدند، در تاريخ پزشکي ايران دوره ي قاجار تحول به وجود آوردند .در نهايت، بايد گفت جامعه ي عهد قاجار، به خوبي، پذيراي طب و طبيبان فرانسوي بود؛ زيرا هم دربار قاجار و هم جامعه، به خدمات درماني نياز مبرم داشتند و هم دولت فرانسه، براي دستيابي به مقاصد سياسي و اقتصادي خود، به حضور همه جانبه و پزشکي در ايران نيازمند بود.
واژگان کليدي: خدمات درماني، طب، فرانسه، قاجار
- دانشجوي دکتري تاریخ اسلام، بخش تاریخ، دانشکده ي ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
- دانشیار، مرکز تحقیقات توسعه پژوهش هاي بین رشته اي معارف اسلامی و علوم سلامت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران.
- دانشجوي دکتري تاریخ ایران اسلامی، بخش تاریخ، دانشکده ي ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، ایران.
، * نويسنده ي طرف مکاتبه: شيراز، ميدان ارم، دانشگاه شيراز، دانشکده ي ادبيات و علوم انساني، دفتر بخش تاريخ، تلفن: ۰۷۱۳۶۱۳۴۳۶۲
Email: zeinabkarimi3197@gmail.com